ΕΡΩΤΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ

 

Ήταν ο έρωτας που μ' έφερε καταρχήν στην Κρήτη και η μοίρα για να ανακαλύψω την ιστορία της. 

Μία νέα ξενάγηση σήμερα ήρθε να πυροδοτήσει μια νέα έρευνα για μένα, σχετικά με τη σύνδεση των ταυροκαθαψίων και των ταυρομαχιών. Ταυροκαθάψια λοιπόν από το ρήμα "άπτομαι" αγκουμπώ, το ακούμπισμα του ταύρου. Ένα άθλημα λοιπόν που ξεκίνησε ως μέρος θρησκευτικής τελετουργίας. Οι χορευτές μάλιστα φορούσαν μάσκες στο κεφάλι τους σε σχήμα κεφαλής ταύρου. Οι αθλητές γυναίκες και άνδρες πηδούσαν στην πλάτη του ταύρου και προσγειωνόταν. 

Η γνωστή τοιχογραφία του ανακτόρου της Κνωσού είνα μία παρουσίαση που αφορά 3 αθλητές που απεικονίζονται να αθλούνται. Και όχι ένας και 2 γυναίκες να βοηθούνε. Το ζώο ήταν σε κίνηση. Πίσω από το ζώο η αθλήτρια με τα υψωμένα χέρια δεν περιμένει να πιάσει κανένα, απλά μόλις έχει προσγειωθεί από το άλμα της, ενώ ένας άνδρας αθλητής βρίσκεται στην πλάτη του ζώου και μία άλλη αθλήτρια έχει πιάσει τα κέρατα του ταύρου για να ανέβει με τη σειρά της στην πλάτη του. Διότι έτσι εκτελούνταν το άλμα, έπιαναν το ζώο από τα κέρατα, έπαιρναν ώθηση και πηδούσαν στην πλάτη του και προσγειωνόταν στο δάπεδο.

Στον ιερό χώρο της Κνωσού που oνομαζόταν Λαβύρινθος, από το λάβρυς που σημαίνει διπλός πέλεκυς, χωρίς να έχει σχέση με το θησαυροφυλάκειο-λατομείο στην Αγία Ειρήνη στα Σπήλια γινόταν η τελετή με τον χορό, και το άθλημα του ταύρου. To ανάκτορο ήταν γεμάτο με το σύμβολο του διπλού πέλεκυ, σύμβολο θρησκευτικό, ζωής και εξουσίας.  Οι αθλήτριες απεικονιζόταν με λευκό χρώμα, το χαρακτηριστικό της μινωικής ζωγραφικής για τις γυναίκες, και οι άνδρες με σκούρο καφέ. Επηρεασμένοι από την Αιγυπτιακή εικονογραφία οι Μινωίτες και από το γεγονός ότι οι άνδρες εκτεθειμένοι στον ήλιο μαύριζαν, ενώ οι γυναίκες έμεναν σε εσωτερικά μερη, ενώ επίσης υπήρχε και η πιθανότητα να βάφονταν και λευκές οι γυναίκες της αριστοκρατίας. Υπάρχει και μία αναφερόμενη πιθανότητα, ο ταύρος μετά να θυσιαζόταν σε κάποιο ιερό, και να καταναλώνονταν μετά. 

Η Ισπανία, η ιβηρική χερσόνησος, αποτέλεσε μία ακόμα ελληνική αποικία. Το έθιμο με το άθλημα του του ταύρου απαντάται και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Όντας άποικοι της ιβηρικής χερσονήσου έφεραν μαζί τους και το άθλημα αυτό. Βέβαια οι Ίβηρες το μετέτρεψαν σε βασανιστικό έθιμο για το ζώο, ενώ οι Μινωίτες προγονοί μας είχαν και τη δυνατότητα καταστολής του ζώου με κάποιο από τα ναρκωτικά βότανα της κρητικής γης, κάνοντας το άθλημα και πιο εύκολο για τους αθλητές και λιγότερο τρομαχτικό για το ταύρο.

Σε αυτό το σημείο να κάνουμε μια παρένθεση για να σκεφτούμε μόνο ότι οι Έλληνες κατέκτησαν την Τροία για το χρυσό της ως αληθινή αιτία, ενώ οι Ισπανοί-Πορτογάλοι αποικιστές της Αμερικής είχαν επίσης ως πραγματικό στόχο την ανέρευση κοιτασμάτων χρυσού, ως γνωστόν από την ιστορία. Ήταν απόγονοι Ελλήνων και αυτοί. 

Επίσης η αναφορά του Μινώταυρου στον Λαβύρινθο, προφανώς και παραπέμπει στα ταυροκαθάψια, λόγω της ονομασίας του ανακτόρου ως "Λαβύρινθος" και του αθλήματος του ταύρου. Οι Αθηναίοι νικήθηκαν στον πόλεμο τους με τους Κρήτες και η αναφορά στους νέους Αθηναίους αιχμαλώτους που τους έτρωγε ο Μινώταυρος, φυσικά αποτελεί μια συμβολική αναφορά σε αυτήν την ήττα. Το τέλος του Μινώταυρου, έρχεται με την Μυκηναϊκή κατάκτηση που ξεκινά με την έλευση του Θησέα στην Κρήτη. Όσο για το θάνατο των νεαρών Αθηναίων, καθώς δεν αποκλείεται κάποιοι να μεταφέρθηκαν στο νησί, και να χρησιμοποιήθηκαν ως εργάτες στο λατομείο της Αγίας Ειρήνης στα Σπήλια, μπορεί να έγινε και με τη συμμετοχή κάποιων στο άθλημα του ταύρου, το οποίο μπορεί να προκάλεσε τον θάνατο κάποιων. Το άθλημα ήταν δύσκολο και οι Μινωϊτες αθλητές εξασκούνταν σε αυτό πολύ καιρό, πριν το επιχειρήσουν στο τελικό στάδιο της τελετής. 

Να διευκρινήσω λοιπόν ότι ενώ Λαβύρινθος είναι το όνομα του ανακτόρου, δεν πρέπει να το συγχέουμε με το λατομείο-θησαυροφυλάκειο που ο Μίνωας Καλοκαιρινός σημειώνει ότι βρίσκεται εκεί ακριβώς στην Αγία Ειρήνη στα Σπήλια και για το οποίο επίσης η ονομασία Λαβύρινθος θα ταίριαζε, διότι σημαίνει το διπλό πέλεκυ, καθώς είναι οι δύο είσοδοι-έξοδοι χωροχρονικές της σπηλιάς αυτής. Ένα μοσχάρι που μπήκε από τη μία είσοδο στα Σπήλια βγήκε στον Δρακουλιάρη ένα χρόνο μετά. Καθώς δεν υπήρχε τροφή για το ζώο εκεί μέσα προφανώς υπήρχε περιπλάνηση στον χωροχρόνο. 

Σε ένα χώρο έντονων ηλεκτρομαγνητικών φαινομένων όπως η Κνωσός και η ευρύτερη περιοχή, το ιερό σύμβολο του διπλού πέλεκυ μπορεί να είχε και αυτή τη σημασία. Τα χωροχρονικά σημεία Α και Β της φυσικής ιστορίας και τοπογραφίας και η επικοινωνία ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον. Είναι και το σύμβολο του σπηλαίου, άρα δικαιολογείται να ονομάζεται "Λαβύρινθος" και το σπήλαιο στην Αγία Ειρήνη και συμβολίζει το πέρασμα από τον έναν κόσμο στον άλλο. Τη ζωή δηλαδή και το θάνατο. Αλλά και το σχετικό παρελθόν του χωροχρόνου περιέχει ανθρώπους που κάποιοι δεν υπάρχουν πλέον στη ζωή, ενώ το σχετικό με αυτό μέλλον, δηλαδή το παρόν, είναι το σήμερα, δηλαδή οι ζώντες άνθρωποι.  

Ευχαριστώ πολύ την αντιδημαχία εθελοντισμού του Δήμου Ηρακλείου, και την ξεναγό κυρία Σφακάκη για τις πολύτιμες πληροφορίες στη σημερινή ξενάγηση. 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

1. Παρουσίαση των τοιχογραφιών της Κνωσσού σε ξεναγήσεις του Αρχαιολογικού μουσείου Ηρακλείου, 2025. 

2. Ξενάγηση στα πλαίσια του κύκλου δράσης "Χαρτο διαδρομές... στο Δήμο μας" διοργάνωση της Αντιδημαρχίας Εθελοντισμού του Δήμου Ηρακλείου σε συνεργασία με την εθελοντική ομάδα "Φιλόπολις και με ξεναγό την κ.Αθηνά Κυριακάκη- Σφακάκη, 4-1-2026.

3. Ο διπλός πέλεκυς,

https://spiridakis.eu/2020/09/24/%CE%BF-%CE%B4%CE%B9%CF%80%CE%BB%CF%8C%CF%82-%CF%80%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CE%BA%CF%85%CF%82/

4. Ταυροκαθάψια - Μινωική Κρήτη 1600 π.Χ.

https://www.facebook.com/groups/158762924299311/posts/2208108186031431/

5. https://www.mixanitouxronou.gr/o-kodikas-nta-vintsi-tis-knossou-ta-mistika-tis-minoikis-tichografias-pou-apikonizi-ena-entiposiako-ke-akros-epikindino-athlima-sta-tavrokathapsia-nei-athlites-ekanan-katakorifo-sti-rachi-tou-ta/

6. Διαμαντής Παναγιωτόπουλος-Άγγελος Χανιώτης

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΚΡΗΤΗ

Πανεπιστήμιο Χαϊδελβέργης, 2004.

chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/propylaeumdok/1794/1/Panagiotopoulos_Crete_2004.pdf